Süni İntellekt Turing Testindən Keçə Biləcəkmi? Bilik Sərhədləri Necə Dəyişir?

Süni İntellekt və Turing Testinin Sərhədləri

1960-cı illərdən bəri süni intellekt sistemləri Turing testini keçməyi bacarıblar. Bu test insan və maşın davranışını müqayisə edir, amma sistemlərin daxili proseslərini yoxlamır. Roma Universitetindən ekspertlər bildirir ki, bu, süni intellektin həqiqi anlayış və bilik sahibi olduğu anlamına gəlmir.

Bilik və Etibarlılıq Arasındakı Fərq

Mediada AGI (Ümumi Süni İntellekt) mövzusu tez-tez testlər və nümayişlərlə əlaqələndirilir. Lakin elmi müzakirələrdə əsas sual bilik növünün mahiyyətidir. Statistik yaxınlaşma ilə ümumi intellektin qarışdırılması süni intellektin həqiqi potensialını gizlədir.

Benchmarklar yalnız məhdud bacarıqları ölçür, amma sistemlərin ümumi bacarığı, möhkəmliyi və epistemik məsuliyyəti qiymətləndirilməyib. Məsələn, LLM-lər (böyük dil modelləri) insanla fərqlənməyən danışıq qabiliyyətinə malikdir, lakin onlar inanclar formalaşdırmır, hipotezləri yoxlamır və məlumatları yeniləmirlər.

Dil Axıcılığı və Epistemik Etibarlılıq

Turing testi davranış oxşarlığını ölçür, amma proseslərin necə baş verdiyini yoxlayır. Eliza proqramı kimi erkən sistemlər sadəcə illuziya yaradırdı, anlayış yox idi. LLM-lər isə ehtimalı yüksək olan ardıcıllığı yaradır, boşluqları tamamlayır, hətta sübut az olduqda belə cavab verir.

Amma dil uyğunluğu epistemik uyğunluq demək deyil. İnsanlar bilmədiklərini ayırd edir və səhv riskini qiymətləndirir. LLM-lər isə cavab yaradır, amma bilik şərtlərinə malik deyillər. Bu səbəbdən onlara etibar etmək üçün epistemik etibarlılıq lazımdır, lakin bunun ölçülməsi üçün konkret metodlar hələ yoxdur.

Gələcəyə Baxış

AGI-nin gəlməsi Turing testinin keçilməsi ilə eyni deyil. Bilik insan dilinə bənzəməkdən daha çoxunu tələb edir. Süni intellektin inkişafı insan həyatına təsir edir, amma onun həqiqi anlayış və etibarlılıq səviyyəsi hələ də müzakirə mövzusudur.

Bu, süni intellektlə bağlı həm elmi, həm də ictimai dialoqun vacibliyini göstərir. İnsanlar və maşınlar arasındakı fərqlərin dərk edilməsi gələcəkdə texnologiyanın daha məsuliyyətli və etibarlı istifadəsinə yol açacaq.